tea-chinese
Rośliny lecznicze

Herbata chińska

28

Budowa

Herbata chińska (Thea sinensis) to krzew lub niewielkie drzewo z rodziny herbatowatych, o korzeniu palowym i skrętoległych, owalnych, skórzastych liściach zwężonych ku wierzchołkowi. Liście utrzymują się przez większość roku, a na wiosnę opadają. Młode liście pokrywa warstwa puchu. Uprawia się ją między innymi w Chinach i na Kaukazie.

Kwiaty występują pojedynczo lub są skupione po 2-4 sztuki w pachwinach liści. Są źródłem garbników (8-18%), kofeiny (2-4%), białka, cukrów, celulozy, gumy, witaminy C, skrobi, olejków eterycznych, ale również witamin z grup K i B. Posiadają ponad 200 pręcików, które są zrośnięte z nasadami różowych lub białych płatków oraz 3-4 komorową zalążnię. Pręciki opadają wraz z koroną.

Roślina ta kwitnie w okresie od sierpnia do września, a jej owoce dojrzewają na przełomie października i listopada, nie wcześniej niż rok przed rozpoczęciem kwitnienia. Wyglądem przypominają płaską torebkę z kilkoma żebrami, która posiada widoczne pęknięcie biegnące wzdłuż. Mieści od 5 do 6 nasion wielkości żołędzia o twardej łupinie. Nasiona zawierają nawet 36% tłuszczu, który po wytłoczeniu i oddzieleniu od saponiny można spożywać. Pod taką postacią stosowany jest w Chinach i Japonii, a w nieoczyszczonej wersji używa się go w celach technicznych.

Występowanie

Napar z herbaty pijano już 5000 lat temu. Już wtedy znano jego zdrowotne i wzmacniające właściwości, jednak do Europy dotarł on o wiele później, bo dopiero z XVI wiekiem. Powszechnie zaczęto go pijać w wieku XVIII. Do Rosji na przykład herbata trafiła dzięki posłowi Wasyliowi Starków, który po powrocie z Mongolii wręczył ją w prezencie carowi Michałowi Romanowi. Miało to miejsce w 1638 roku i od tego czasu herbata stawała się na Rusi coraz popularniejsza i została ulubionym napojem jej ówczesnych mieszkańców. Mimo tej popularności pierwszy krzew herbaciany posadzono tam dopiero na początku XIX wieku w Nikitskim Ogordzie Botanicznym. Koniec wieku XX to z kolei powstanie pierwszych plantacji tego krzewu pod gruzińskim Batumi. W 1913 roku w Rosji produkowano już 130 ton gotowych do zaparzenia liści, a obecnie kraj ten jest jednym z największych importerów tego napoju. W eksporcie dominują kraje azjatyckie.

Właściwości herbaty chińskiej

Gorzkawy smak herbata zawdzięcza garbnikom i katechinie, a jej aromat to zasługa znajdujących się w liściach olejków eterycznych. Kofeina natomiast powoduje, że ma ona działanie orzeźwiające.

Sposób parzenia herbaty jest różnorodny, w zależności od regionu świata, a niektóre kraje traktują to jako swoisty rytuał. W Azji Środkowej na przykład gotuje się ją z dodatkiem tłuszczu i mleka, a nawet owczej krwi. W Tybecie przysmakiem jest herbata ze zjełczałym masłem, a w Anglii, Rosji i wielu krajach byłego Związku Radzieckiego najpopularniejszym do niej dodatkiem jest mleko.

Z pozostałych po uprawie odpadów produkuje się kofeinę, której wysokie stężenie pobudza układ nerwowy. Jej silne działanie powoduje, że nie jest wskazana dla osób o zwiększonej nadpobudliwości, nadciśnieniu, chorobach wieńcowych, jaskrze, a także osób w podeszłym wieku.

Odmiana zielona, którą przechowywać można maksymalnie 3 miesiące, w połączeniu z niektórymi lekami wpływa pobudzająco i budująco na naczynia krwionośne. Zaleca się jej spożycie przy czerwonce ( w proporcji 50g naparu na 1 litr wody). Ze względu na występowanie w niej katechin łagodzi skutki napromieniowania, a w ziołolecznictwie ludowym stosowana jest do leczenia bólu i oparzeń słonecznych.